ومن الأخطاء الجسیمة فی منهجیة المعرفة الدینیة هی الانحصاریة التعددیة فی بُعد معین من القضایا الدینیة، والمعرفة الدینیة بشکل عام. وهذا الضرر یحول دون التوصل إلی رؤیة شاملة ونظامیة للقضایا الدینیة، بما فی ذلک التعالیم المهدویة. إن المهدویة والقضایا المحیطة بها، بحکم بنیتها المتعددة الأنساب والأوجه، تحتاج إلی نظرة عمیقة وبعیدة المدی لأبعادها وامتداداتها المختلفة. إن الجمود والتحیز تجاه وجهة نظر معینة دون مبرر عقلانی هو شکل من أشکال الاختزالیة تجاه القضایا المهدویة. فی هذا البحث، ومن خلال دراسة منهج الدینیة التقلیدیة تجاه التعالیم المهدویة، تتم الإشارة إلی المرَضَیة المنهجیة فی مجال هذه المعرفة الدینیة. وأبرز ما توصل إلیه البحث، بالإضافة إلی بیان أضرار هذه القراءة المهدویة، هو بیان المنهج الصحیح الذی یسمی منهج العقلانیة الحضاریة، والذی یبدو أنه رؤیة جامعة وشاملة فی مجال الدراسات المهدویة. ویتم تحلیل ذلک بالطریقة الوصفیة التحلیلیة المعتمدة علی وثائق المکتبة.
از خطاهای فاحش در روش شناسی معرفت دینی حصرگرایی و یکسونگری در بعد خاصی از مسائل دینی و در مجموع معرفت دینی است. این آسیب مانع دست یابی به دیدگاهی جامع و نگرش منظومه ای به مسائل دینی ازجمله معارف مهدوی می شود. مهدویت و مسائل پیرامونی آن به دلیل ساختار چندتباری و چندضلعی، نیازمند نگاهی عمیق و فراسو به ابعاد و سویه های گوناگون آن است. تصلب و تعصب بر نگره خاص بدون موجه سازی عقلی نوعی تقلیل گرایی به مسائل مهدوی است. حصول معرفت مهدوی باید روشمند صورت گیرد تا قابلیت عرضه و ارائه داشته باشد. آیا می توان به فهمی روشمند از این نوع معارف دست یافت؟ در این پژوهش با بیان و بررسی رهیافت شریعت گرایان سنتی نسبت به معارف مهدوی، به آسیب شناسی روشی در عرصه پژوهشهای این معرفت دینی اشاره می شود. یافته اصلی تحقیق علاوه بر بیان آسیب های این خوانش از مهدویت، بیان رویکرد صحیح با عنوان رهیافت عقلانیت تمدن گرا است که دیدگاهی جامع و فراگیر در حوزه پژوهشهای مهدوی به نظر می-رسد.
کلیدواژه : شریعت گرایان سنتی، عقل گرایان تمدنی، حصرگرایی روشی، کثرت گرایی روشی، معارف مهدوی